Nguy cơ mất an toàn từ camera giám sát kết nối Internet
Trước đây, camera chủ yếu được sử dụng để theo dõi và bảo vệ tài sản. Nhưng khi các thiết bị này được kết nối Internet ngày càng nhiều, nguy cơ bị khai thác trái phép cũng gia tăng đáng kể. Nếu không được trang bị cơ chế bảo mật phù hợp, camera có thể trở thành “cửa ngõ” để hacker xâm nhập hệ thống mạng hoặc theo dõi đời sống riêng tư của người dùng.
Theo thống kê từ cơ quan quản lý, Việt Nam hiện có hàng trăm nghìn camera giám sát công khai hình ảnh trên môi trường mạng. Trong đó, nhiều thiết bị tồn tại lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng, dễ bị truy cập trái phép hoặc chiếm quyền điều khiển từ xa.
Đối với hộ gia đình, camera bảo mật yếu có thể khiến hình ảnh trong nhà, khu vực sinh hoạt hoặc thông tin cá nhân bị phát tán. Với doanh nghiệp, nguy cơ còn lớn hơn khi dữ liệu về dây chuyền sản xuất, hoạt động kho bãi hay lịch trình nhân sự có thể bị đánh cắp.
Trên thế giới, nhiều vụ tấn công mạng liên quan đến camera giám sát đã từng xảy ra. Điển hình là vụ việc hệ thống camera của công ty Verkada bị xâm nhập năm 2021, khiến dữ liệu video của nhiều tổ chức bị truy cập trái phép. Trước đó, mã độc Mirai cũng từng lợi dụng các thiết bị IoT, bao gồm camera IP, để thực hiện các cuộc tấn công mạng quy mô lớn trên toàn cầu.
Các chuyên gia an ninh mạng nhận định rằng camera Internet không còn là thiết bị điện tử thông thường mà đã trở thành một phần của hạ tầng số. Nếu không được kiểm soát tốt, chúng có thể bị lợi dụng cho hoạt động gián điệp hoặc thu thập thông tin nhạy cảm.
Quy chuẩn QCVN 135:2024/BTTTT chính thức siết quản lý
Nhằm tăng cường an toàn thông tin cho người dùng, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 135:2024/BTTTT đối với thiết bị camera giám sát sử dụng giao thức Internet.
Theo quy định mới, từ ngày 1/1/2026, các sản phẩm camera IP sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật về bảo mật trước khi lưu hành trên thị trường.
Quy chuẩn này đưa ra nhiều tiêu chí bắt buộc liên quan đến:
- Cơ chế đăng nhập và mật khẩu an toàn
- Quản lý quyền truy cập thiết bị
- Khả năng chống tấn công đăng nhập trái phép
- Bảo mật dữ liệu truyền tải và lưu trữ
- Quy trình cập nhật phần mềm và vá lỗ hổng
- Cơ chế xác thực và khôi phục hệ thống
Điều này buộc các nhà sản xuất và đơn vị phân phối phải đầu tư nghiêm túc hơn cho yếu tố bảo mật thay vì chỉ cạnh tranh về giá thành.
Dấu hợp quy CR giúp nhận diện camera đạt chuẩn
Một trong những điểm quan trọng của quy chuẩn mới là yêu cầu sản phẩm phải được đánh giá hợp quy trước khi lưu hành. Người dùng có thể nhận biết camera giám sát đạt chuẩn thông qua dấu hợp quy CR được dán trên sản phẩm hoặc bao bì.
Dấu hợp quy cho thấy thiết bị đã đáp ứng các yêu cầu về an toàn thông tin theo quy định hiện hành. Đây cũng là cơ sở để cơ quan chức năng kiểm tra, đánh giá và loại bỏ những sản phẩm kém chất lượng hoặc không bảo đảm bảo mật.
Trong bối cảnh thị trường xuất hiện nhiều dòng camera giá rẻ, không rõ nguồn gốc, việc lựa chọn sản phẩm có chứng nhận hợp quy sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mất dữ liệu và tăng độ an toàn khi sử dụng lâu dài.
Người dùng cần lưu ý gì khi chọn camera giám sát?
Bên cạnh việc quan tâm đến độ phân giải hay giá bán, người dùng nên chú trọng nhiều hơn đến yếu tố bảo mật khi lựa chọn camera giám sát. Một số lưu ý quan trọng gồm:
- Ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng
- Chọn thương hiệu và đơn vị phân phối uy tín
- Kiểm tra dấu hợp quy CR trước khi mua
- Đổi mật khẩu mặc định ngay khi cài đặt
- Thường xuyên cập nhật firmware cho thiết bị
- Hạn chế chia sẻ quyền truy cập camera cho nhiều người
Đối với doanh nghiệp, nên xây dựng hệ thống quản lý camera đồng bộ, có phân quyền truy cập và kiểm tra bảo mật định kỳ nhằm hạn chế rủi ro an ninh mạng.
Việc áp dụng QCVN 135:2024/BTTTT không chỉ giúp thị trường camera giám sát phát triển minh bạch hơn mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân trong thời đại số.
Khi các tiêu chuẩn bảo mật trở thành yêu cầu bắt buộc, nhà sản xuất sẽ phải chú trọng hơn đến an toàn thông tin ngay từ khâu thiết kế sản phẩm. Đồng thời, người dùng cũng có thêm cơ sở để lựa chọn thiết bị an toàn và đáng tin cậy hơn.
Trong tương lai, những quy định này được kỳ vọng sẽ giúp giảm thiểu tình trạng camera kém bảo mật tràn lan trên thị trường, hạn chế nguy cơ rò rỉ dữ liệu và bảo vệ tốt hơn quyền riêng tư của cá nhân cũng như doanh nghiệp.